Historie

Al in de middeleeuwen was men zich ervan bewust dat het voordelen had om het risico van ziektekosten op een bepaalde manier te ondervangen en te spreiden. Ambachtsgebonden gemeenschappen – de gilden – begonnen daarom met het innen van bijdragen die in een gildekas werden gestort. Bij ziekte werd vanuit die kas de medische zorg betaald. In 1791 schafte Napoleon de gilden bij wet af, waarna de gildekassen zich geleidelijk transformeerden tot solidariteitsfondsen en later ziekenfondsen. Elk fonds had zijn eigen regels ten aanzien van bestuur, premies, verstrekkingen, honoraria, enz. En omdat nagenoeg elke vorm van risico-analyse, reservevorming en toezicht ontbrak, leidde dit in de loop van de negentiende eeuw tot veel wantoestanden ten koste van de verzekerde arbeiders.

Een systeem naar Duits voorbeeld

In 1883 werd in Duitsland de Krankenversicherungsgesetz van kracht, een ontwikkeling die in Europa veel bewondering oogstte. Ondanks meerdere pogingen bleken opeenvolgende regeringen in Nederland niet in staat het Duitse voorbeeld na te volgen. In 1939 deelde minister Romme de Tweede Kamer mee dat hij werkte aan een nieuw wetsontwerp; daarin zou sprake zijn van een 'Centrale Ziekenfondsraad' die toezicht moest gaan houden op de rechten en plichten van de verzekerden en het financieel beheer van de ziekenfondsen.
De Duitse bezetting in 1940 blokkeerde het verdere parlementaire proces. Op eigen initiatief introduceerde de Duitsers in 1941 het Ziekenfondsenbesluit, dat was gebaseerd op het in Duitsland geldende wettelijke systeem.

Vanaf 1949 een Ziekenfondsraad

Het Ziekenfondsenbesluit regelde het toezicht op de ziekenfondsen op centraal overheidsniveau door aanstelling van een Commissaris. Direct na de oorlog verving minister Drees de Commissaris eerst door de Commissie van Advies voor het Ziekenfondswezen (CAZ) en diende vervolgens een wetsontwerp in voor de instelling van de Ziekenfondsraad als opvolger van de CAZ. Die wet trad in werking op 1 januari 1949.
De Ziekenfondsraad was samengesteld uit vijf groeperingen: ziekenfondsen, werkgevers, werknemers, zorgverleners en ministeriële ambtenaren. Het Ziekenfondsenbesluit en de Wet op de Ziekenfondsraad bleven van kracht tot de inwerkingtreding van de Ziekenfondswet op 1 januari 1965. Per die datum werden de ambtenaren in de raad vervangen door onafhankelijke – door de minister benoemde – deskundigen, de kroonleden.

Van participatie naar onafhankelijkheid

De jaren tachtig en negentig van de vorige eeuw kenmerkten zich door politieke zorgen om aan de ene kant de houdbaarheid van het wettelijke ziektekostenverzekeringssysteem en aan de andere kant het woud aan advies- en bestuursorganen. Opeenvolgende kabinetten stelden commissies – Dekker, Fortuyn – in om met verbetervoorstellen te komen. In 1996 besloot minister Borst dat het participatiemodel van de Ziekenfondsraad plaats moest maken voor een model van uitsluitend onafhankelijke deskundigen. Om dat te benadrukken werd ook de naam gewijzigd in het College voor zorgverzekeringen. Op 1 juli 1999 was het CVZ een feit. Het model van onafhankelijke deskundigen werd eind 2006 aangepast aan nieuwe inzichten; het CVZ heeft sindsdien een Raad van Bestuur.

Voorzitters Ziekenfondsraad/CVZ