Persoonlijke verzorging

Het uitgangspunt van het CVZ is dat alles wat mensen gebruikelijk aan zelfzorg uitvoeren, persoonlijke verzorging is. Dat geldt niet alleen voor de persoonlijke verzorging die iederéén nodig heeft (wassen), maar ook voor de persoonlijke verzorging die nodig is in verband met een gezondheidsprobleem, zoals een stoma.

Het onderscheid tussen de aanspraken (functies) verpleging en persoonlijke verzorging loopt niet parallel met de historische taakverdeling tussen verpleegkundigen en verzorgenden.
Bij de vraag tot welke aanspraak bepaalde zorg hoort is het beroep van de zorgverlener niet van belang, netzomin als het feit dat voor bepaalde zorg bepaalde deskundigheid is vereist. De instelling moet op grond van de Kwaliteitswet zorginstellingen er voor zorgen dat de geleverde zorg verantwoord is, en dat degenen die de zorg levert daarvoor bekwaam is. Artikel 96 Wet BIG stelt het strafbaar om zonder noodzaak (kans op) schade te veroorzaken bij de individuele gezondheidszorg.

Zie voor de afbakening van de persoonlijke verzorging ten opzichte van verpleging bij Bijzonderheden bij verpleging.

• Onderscheid van al of niet intacte huid bepalend voor handelingen die onder persoonlijke verzorging of verpleging vallen (pdf, 49 kb)

Hulp en begeleiding bij persoonlijke verzorging en hygiëne

• wassen (geheel of gedeeltelijk, in bed, douche of aan de wastafel), harenwassen
• opmaken van het bed bij een bedlegerige patiënt
• hulp en begeleiding bij aan- en uitkleden
• hulp bij het aanbrengen of aantrekken van hulpmiddelen, prothesen, elastische kousen
• hulp en begeleiding bij toiletgang, hulp bij het aanleggen van een urinaal, hulp bij het op de po gaan, verwisselen van incontinentiemateriaal
• hulp en begeleiding bij onder andere:
• mond- en gebitsverzorging (waaronder prothese);
• scheren;
• hand- en voetverzorging;
• sieraden omdoen, enz.

• Onderscheid zorgbehoefte voor wat betreft functies verpleging en persoonlijke verzorging (pdf, 49 kb)

Hulp en begeleiding bij eten en voeding

• hulp bij het eten en drinken;
• toedienen van sondevoeding.

Hulp bij beweging en houding

• hulp en begeleiding bij transfers (bijvoorbeeld in/uit bed, bed-stoel, in/uit bad);
• hulp bij wisselliggingen;
• hulp bij houding in bed, stoel;
• enz.

Hulp bij huidverzorging

• reguliere huidverzorging;
• smetten voorkomen en verzorgen van smetplekken (roodheid en irritaties van de huid);
• voorkomen decubitus/verzorgen niet-open huid;
• verzorgen van stoma en andere onnatuurlijke lichaamsopeningen bij intacte huid;
• enz.

• Onderscheid zorgbehoefte voor wat betreft functies verpleging en persoonlijke verzorging (pdf, 49 kb)
• Ingangsdatum indicatiebesluit; decubituspreventie is soms functie verpleging, soms persoonlijke verzorging (pdf, 49 kb)

Hulp bij medicijngebruik

• aanreiken van medicijnen;
• hulp bij innemen medicijnen;
• zalf/crème aanbrengen op een intacte huid;
• druppelen van ogen;
• enz.  

Opheffen of compenseren van tekort aan zelfredzaamheid

Het opheffen of compenseren van zelfredzaamheid om zelfzorgactiviteiten als wassen, aan- en uitkleden, eten en drinken uit te voeren behoort ook tot persoonlijke verzorging.

Met opheffen van een tekort aan zelfredzaamheid wordt bedoeld ervoor zorgen dat iemand weer zelfredzaam wordt, bijvoorbeeld een ergotherapeut die degene leert zichzelf weer aan te kleden.
Het compenseren van zelfredzaamheid is gericht op het overnemen van taken.  

Alleen als daarbij een specifieke aanpak nodig is met een programmatische opbouw en inzet van deskundigheid op het niveau van behandelaar, is er geen sprake van persoonlijke verzorging.

Stimuleren of aanleren van zelfzorghandelingen valt ook onder persoonlijke verzorging

Persoonlijke verzorging houdt niet alleen het overnemen van zelfzorgtaken in. Het kan ook zijn dat de verzekerde moet worden gestimuleerd om die taken zélf uit te voeren of die handelingen moet aanleren. Voor zover dit geen specifieke programmatische aanpak vereist (door bijvoorbeeld een ergotherapeut), valt dit onder de functie persoonlijke verzorging. Ook het aanleren van zelfzorgactiviteiten zoals het toedienen van sondevoeding hoort hierbij.