Onderscheid eerste- en tweedelijnsgeneeskundige GGZ

Verschillen eerste- en tweedelijnsgeneeskundige GGZ

In opdracht van het CVZ heeft het Trimbosinstituut in 2006 het rapport 'Afbakening eerste en tweedelijns zorg voor psychische stoornissen' uitgebracht. Mede aan de hand van dit rapport staan hieronder de belangrijkste kenmerken en de aard van de problematiek in eerste- en tweedelijnsgeneeskundige GGZ.

Kenmerken eerstelijnsgeneeskundige GGZ

• generalistisch;
• laagdrempelig;
• eenvoudige (niet zo ernstige) problematiek;
• behandeling monodisciplinair;
• zorg in de buurt aanwezig.

Kenmerken tweedelijnsgeneeskundige GGZ

• specialistisch: geleverd door professionals met gespecialiseerde opleiding;
• drempel: voorselectie, bijvoorbeeld op verwijzing door huisarts;
• complexe en/of multipele stoornissen/diagnosen;
• monodisciplinaire of multidisciplinaire behandeling.

Behandelingen binnen geneeskundige GGZ

Onder de geneeskundige GGZ valt zorg die zich kenmerkt door diagnostiek en hulpverlening bij aandoeningen (psychische stoornissen vermeld op As I en As II van de DSM IV) waarvoor geneeskundige zorg nodig is.
Binnen de eerstelijnsgeneeskundige GGZ vindt vooral behandeling plaats van stemmingsstoornissen, somatoforme stoornissen, angststoornissen en aanpassingsstoornissen (As I van de DSM-IV). Er is sprake van lichte tot matig ernstige, niet complexe psychische problematiek. Behandelingen zijn met of zonder voorschrift van medicijnen.
Binnen de tweede lijn vindt ook behandeling plaats van depressieve stoornissen, angststoornissen en aanpassingsstoornissen. Vaak is er naast een As I stoornis ook sprake van een persoonlijkheidsstoornis (As II van de DSM-IV) of is er sprake van meer dan één diagnose op de As I. Ernstiger psychische stoornissen uit het psychose spectrum, zoals schizofrenie, worden behandeld in de tweede lijn. Behandelingen bestaan vooral uit gesprekstherapie of psychotherapie en een combinatie van farmaco- en gesprekstherapie.
De behandeling van acute psychotische stoornissen hoort niet bij de zelfstandig gevestigde psychiaters en psychotherapeuten, maar in principe bij de GGZ-instellingen die opname- en crisisfaciliteiten bieden.

Psychosociale hulp valt niet onder geneeskundige GGZ

Bij psychosociale hulp is geen sprake is van een stoornis (ziekte) waarvoor geneeskundige zorg nodig is en valt daarom niet onder de geneeskundige GGZ. De hulp is gericht op het verbeteren van de sociale positie van de verzekerde in financieel, maatschappelijk en emotioneel opzicht. Psychosociale problemen kunnen wel overgaan tot psychische stoornissen. In dat geval kan een verzekerde aanspraak maken op geneeskundige GGZ.